( 72 ) وَ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذي أُنْزِلَ عَلَى الَّذينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَ اكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ و جمعى از اهل كتاب ( از يهود ) گفتند : « ( برويد در ظاهر ) به آنچه بر مؤمنان نازل شده ، در آغاز روز ايمان بياوريد ؛ و در پايان روز ، كافر شويد ( و باز گرديد ) ! شايد آنها ( از آئين خود ) باز گردند ! ( و اين توطئه كافى است كه آنها را متزلزل سازد ) . شأن نزول : تلاش براى تزلزل مؤمنان بعضى از مفسران پيشين نقل كرده‌اند : دوازده نفر از دانشمندان يهود خيبر و نقاط ديگر ، نقشه‌اى ماهرانه براى متزلزل ساختن بعضى از مؤمنان طرح نموده و با يكديگر تبانى كردند كه : صبحگاهان خدمت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله برسند و ظاهراً ايمان بياورند و مسلمان شوند ، ولى در آخر روز از اين آئين برگردند و هنگامى كه از آنها سؤال شود ، چرا چنين كرده‌اند بگويند : ما صفات محمّد صلى الله عليه و آله را از نزديك مشاهده كرديم و هنگامى كه به كتب دينى خود مراجعه نموده و يا با دانشمندان دينى خود مشورت كرديم ، ديديم صفات و روش او با آنچه در كتب ما است تطبيق نمىكند و لذا برگشتيم . تا اين موضوع سبب شود كه : عده‌اى بگويند اينها به كتب آسمانى از ما آگاه‌ترند ، لابد آنچه را مىگويند : راست گفته‌اند : و به اين وسيله متزلزل مىگردند . « 1 » شأن نزول ديگرى نيز دربارهء آيه نقل شده اما آنچه در بالا گفته شد به معنى آيه نزديك‌تر است . « 2 » * * *

--> ( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 9 ، ص 70 ، و ج 17 ، ص 171 ؛ « اسباب نزول الآيات » واحدى نيشابورى ، ص 71 ؛ « تفسير طبرى » ، ج 3 ، ص 221 ، ذيل آيهء مورد بحث و ديگر تفاسير . ( 2 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « اسباب نزول الآيات » واحدى نيشابورى ، ص 71 و 72 ؛ « بحر المحيط » ، ذيل آيه ؛ « تفسير آلوسى » ، ذيل آيه و ديگر تفاسير .